Po raz pierwszy od ponad 20 lat banknoty euro mogą całkowicie zmienić wygląd, a wśród kandydatów na nową twarz waluty jest Polka. Europejski Bank Centralny zaprezentował dziesięć finałowych projektów nowej serii banknotów i ruszyło publiczne głosowanie, w którym swój głos może oddać każdy mieszkaniec Europy, niezależnie od tego, czy na co dzień płaci euro.
Dlaczego zmiana i dlaczego teraz#
Obecne banknoty euro trafiły do obiegu w 2002 roku i od tamtej pory wyglądają tak samo: bramy, okna i mosty w siedmiu stylach architektonicznych, symbolizujące kolejne epoki europejskiej historii. To motyw bezpieczny, ale, jak przyznała szefowa EBC Christine Lagarde, czas, by pieniądze stały się bliższe ludziom w różnym wieku i o różnym pochodzeniu.
Do finału trafiło dziesięć projektów wyłonionych spośród około 1200 zgłoszeń nadesłanych przez grafików z całej Unii Europejskiej. EBC podzielił je na dwa motywy przewodnie:
• „Kultura europejska” — z postaciami, które na trwałe zapisały się w historii kontynentu,
• „Rzeki i ptaki” — poświęcony przyrodzie Europy, jej odporności i różnorodności.
Skłodowska-Curie w gronie europejskich ikon#
To właśnie w wariancie „Kultura europejska” na jednym z proponowanych banknotów 20-euro pojawia się wizerunek Marii Skłodowskiej-Curie, obok takich postaci jak Ludwig van Beethoven, Maria Callas, Leonardo da Vinci, czy Miguel de Cervantes. Dwukrotna noblistka, urodzona w Warszawie, byłaby jedyną kobietą-naukowczynią w tym gronie i jedną z niewielu Polek, których twarz miałaby szansę oglądać na co dzień ponad 350 milionów Europejczyków.
Co ciekawe, projektów z jej podobizną jest kilka. Różnią się stylem graficznym, od bardziej klasycznego portretu po nowoczesne, geometryczne ujęcia. Wszystkie łączy jedno: pokazują Marię jako symbol nauki, edukacji i europejskich uczelni.
Spór o nazwisko, który już przyniósł efekt#
Sprawa nie jest wolna od polskiego wątku emocjonalnego. Instytucje takie jak Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie od dłuższego czasu zwracały uwagę, że w oficjalnych materiałach EBC noblistka figurowała jako „Marie Curie” — bez polskiego członu nazwiska rodowego. Głosy środowisk naukowych i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, domagające się pełnego zapisu „Maria Skłodowska-Curie”, zostały uwzględnione i dziś większość materiałów i doniesień medialnych posługuje się już pełną, polską formą nazwiska.
Jak i do kiedy można głosować#
Głosowanie ma charakter opinii doradczej, nie wiążącego referendum, ale jego wyniki zostaną wzięte pod uwagę przy ostatecznej decyzji. Warto wiedzieć, że głosować można do 21 września 2026 roku, przez oficjalną stronę EBC. Ankieta jest otwarta dla wszystkich mieszkańców Europy, nie tylko strefy euro.
Wyniki głosowania zostaną zestawione z niezależnym badaniem opinii publicznej na reprezentatywnej próbie oraz z oceną ekspertów i jury konkursu.
Ostateczną decyzję podejmie Rada Prezesów EBC do końca 2026 roku i może wybrać zarówno motyw „Kultura europejska”, jak i „Rzeki i ptaki”, niezależnie od tego, który zbierze więcej głosów w konsultacjach.
Kiedy nowe banknoty trafią do portfeli#
Nawet jeśli projekt z Marią Skłodowską-Curie zostanie wybrany, na nowe banknoty przyjdzie poczekać. Po decyzji Rady Prezesów rozpocznie się dopiero proces produkcji. EBC szacuje, że od wyboru wzoru do wejścia banknotów do obiegu minie kilka lat. Co ważne, obecne banknoty euro nie stracą ważności i będą funkcjonować równolegle, dopóki nie zostaną stopniowo wycofane.
Bez względu na to, który projekt ostatecznie wygra, sam fakt, że Europejczycy po raz pierwszy w historii euro mogą współdecydować o wyglądzie wspólnej waluty, jest wydarzeniem bez precedensu. A dla Polski udział Marii Skłodowskiej-Curie w finałowej dziesiątce to spory sukces wizerunkowy, niezależnie od ostatecznego wyniku głosowania.
