Norwegia żegna jednego z najdłużej panujących i najbardziej lubianych monarchów Europy. Król Harald V zmarł w piątek 28 sierpnia 2026 roku w szpitalu Rikshospitalet w Oslo. Miał 89 lat. Jak poinformował norweski dwór królewski, monarcha odszedł spokojnie o godzinie 6:35 rano.
Harald V był królem Norwegii od 1991 roku. Przez ponad 35 lat pozostawał symbolem ciągłości państwa, ale jednocześnie należał do monarchów, którzy wyraźnie starali się dostosować dwór do współczesnych czasów. Po jego śmierci tron obejmuje jego jedyny syn, dotychczasowy następca tronu Haakon.
Dzieciństwo naznaczone wojną#
Harald urodził się 21 lutego 1937 roku w posiadłości Skaugum w Asker. Był synem późniejszego króla Olava V i księżniczki Märthy. Co ciekawe, był pierwszym norweskim monarchą urodzonym w Norwegii od niemal sześciu stuleci.
Jego dzieciństwo przypadło na dramatyczny okres II wojny światowej. Po niemieckiej inwazji na Norwegię w 1940 roku młody Harald wraz z matką i siostrami znalazł się na emigracji. Rodzina spędziła część wojny w Stanach Zjednoczonych, podczas gdy jego ojciec i dziadek pozostali ważnymi symbolami norweskiego ruchu oporu i rządu na uchodźstwie.
Król, który kochał sport#
Jedną z największych pasji Haralda było żeglarstwo. Nie traktował go wyłącznie jako królewskiego hobby — był bardzo zaangażowanym zawodnikiem.
Reprezentował Norwegię w żeglarstwie podczas trzech igrzysk olimpijskich: w 1964, 1968 i 1972 roku. Jako członek norweskiej załogi zdobywał również sukcesy w mistrzostwach świata.
Nawet jako sędziwy monarcha nie rezygnował z żeglowania. W 2016 roku, mając 79 lat, wystartował w mistrzostwach świata na jeziorze Ontario i zajął drugie miejsce w swojej klasie. Spał nawet na pokładzie swojego jachtu „Sira”. Zyskał dzięki temu przydomek „Żeglarza-Króla”.
Miłość, która przełamała królewską tradycję#
Jedną z najbardziej znanych historii w życiu Haralda była jego miłość do Sonji Haraldsen.
Sonja nie pochodziła z rodziny arystokratycznej. Była córką kupca z Oslo. Harald zakochał się w niej jednak jeszcze jako następca tronu. Ich związek przez lata budził kontrowersje, ponieważ małżeństwo przyszłego monarchy z „zwykłą” Norweżką było w tamtych czasach czymś wyjątkowym.
Para musiała długo czekać na zgodę na ślub. Ostatecznie Harald i Sonja pobrali się 29 sierpnia 1968 roku. Ich małżeństwo przetrwało prawie 58 lat.
To właśnie ta historia sprawiła, że Harald zyskał w Norwegii opinię monarchy bliższego zwykłym ludziom niż wielu jego poprzedników.
„Król, który płakał razem z narodem”#
Harald V był znany z bardzo emocjonalnego i bezpośredniego stylu komunikowania się z Norwegami.
Szczególnie zapamiętano jego wystąpienia po zamachach terrorystycznych z 22 lipca 2011 roku. Król stał się wówczas jednym z głosów jednoczących społeczeństwo pogrążone w żałobie.
Pięć lat później, podczas przemówienia z okazji 25-lecia panowania, wygłosił słowa podkreślające różnorodność współczesnej Norwegii. Mówił o Norwegach niezależnie od ich pochodzenia, religii czy orientacji seksualnej. Przemówienie stało się jednym z najbardziej pamiętnych wystąpień jego panowania.
